تفاوت دیگ بخار و دیگ آبگرم
دیگ آبگرم و دیگ بخار هر دو دستگاهی هستند که برای تولید گرما استفاده میشوند، اما عملکرد و کاربردهای متفاوتی دارند.دیگ بخار و دیگ آبگرم دو نوع دیگ صنعتی هستند که برای انتقال حرارت به مایعات و گازها استفاده میشوند. با این حال، تفاوت اصلی بین دو دیگ در نوع مایعی است که در هر کدام از آنها استفاده میشود. دیگ آبگرم فولادی برای گرم کردن آب و دیگر مایعات در دماهای پایین تر از ۱۰۰ درجه سانتیگراد استفاده میشود. در این دیگها، آب در داخل توپیهای فولادی گرم شده و از طریق لولهها به محل مورد نظر منتقل میشود. برای افزایش کارایی این دیگها، برخی از آنها با عایقهای حرارتی مانند شیشهی وولفرام پوشیده شدهاند.

دیگ بخار نیز برای تولید بخار در دماهای بالاتر از ۱۰۰ درجه سانتیگراد به کار میرود. در این دیگها، آب به شدت گرم شده و به بخار تبدیل میشود، سپس بخار تولید شده به محل مورد نظر منتقل میشود. این دیگها در صنایع مختلفی مانند تولید برق، تولید نفت و گاز، صنایع شیمیایی و … استفاده میشوند.بنابراین، تفاوت اصلی بین دیگ بخار و دیگ آبگرم فولادی در دمای مایعی است که در هر کدام از آنها استفاده میشود.
دیگ آبگرم
- عملکرد: دیگ آبگرم آب را تا دمای مشخصی گرم میکند و آب گرم شده را به سیستم گرمایشی ساختمان یا فرایندهای صنعتی منتقل میکند.
- کاربرد: عمدتاً برای گرمایش ساختمانها، تولید آب گرم مصرفی و برخی فرآیندهای صنعتی با دمای پایینتر استفاده میشود.
- مزایا: نصب و نگهداری سادهتر، هزینه کمتر، ایمنی بالاتر (نسبت به دیگ بخار).
دیگ بخار
- عملکرد: دیگ بخار آب را تا دمای جوش یا بالاتر از آن گرم میکند تا به بخار تبدیل شود. بخار تولید شده تحت فشار بالا میتواند انرژی حرارتی بسیار زیادی را منتقل کند.
- کاربرد: در صنایع مختلفی مانند تولید برق، صنایع غذایی، نساجی، کاغذسازی، پتروشیمی و … برای تامین انرژی حرارتی مورد نیاز در فرآیندهای مختلف استفاده میشود.
- مزایا: توانایی تولید حرارت بسیار بالا، قابلیت انتقال حرارت به مسافتهای طولانی، امکان استفاده در فرآیندهای مختلف صنعتی.
نحوه عملکرد دیگ بخار
دیگ بخار در واقع مخزنی است که داخل آن پر از آب است. آب داخل این مخزن به وسیله مشعل دیگ حرارت می بیند و این آب پس از داغ شدن و رسیدن به نقطه جوش به بخار آب تبدیل می شود. این بخار آب از طریق لوله هایی که به دیگ متصل است وارد دستگاه ها و سیستم های گرمایشی ما می شود و محیط را گرم می کند.

این بخار آب داخل لوله ها فشار بالایی دارد و همچنین قدرت گرمایش آن بیشتر از آب داغ است. از این بخار آب تولید شده در صنایع مختلف استفاده می شود. به عنوان مثال در صنایعی که نیاز به ذوب یا پختن مواد دارند مثلا تولید فولاد. همچنین در صنایع الکتریسیته برای به حرکت درآوردن توربین ها از نیروی جنبشی بالای بخار آب استفاده می شود.
قطعات دیگ بخار
• پوسته یا بدنه فولادی دیگ که از فولاد آلیاژی درست شده است. این فولاد از طریق فرآیند نورد با ضخامت مناسب تولید و با جوش کاری این ورق ها دیگ بخار ایجاد می شود. • کوره یا آتشدان که حالت استوانه ای داشته و از جنس فولاد است که به شکل موازی داخل پوسته بویلر قرار گرفته و وظیفه ایجاد شعله برای گرم کردن آب را دارد. • لوله های مخصوص عبور دود که از جنس فولاد هستند و به موازات کوره داخل پوسته قرار گرفته اند. وظیفه این قطعه عبور دود و آتش است. • پایه دیگ و اتصالات که وظیفه دارد دیگ را به خوبی کنترل کرده و نگه دارد.
عیب یابی و تعمیر دیگ بخار
دیگ بخار هم مانند بسیاری از تجهیزات صنعتی امکان خراب شدن یا فرسودگی دارد. ایرادات مختلفی ممکن است در دیگ بخار به وجود بیاید از جمله خرابی مشعل یا رسوب گرفتن و نشتی دیگ از آنجایی که بویلر از قطعات مختلفی تشکیل شده است نقص در هر قطعه می تواند بر عملکرد کلی دستگاه اثر منفی بگذارد.
اصول تعمیرات و نگهداری دیگ بخار
بسیاری از کارخانجات، بویژه صنایع شیمیایی، به جریان مداوم بخار نیاز دارند. چنانچه دیگ به هر دلیل خاموش شود ممکن است موجب توقف فرایند تولید و نتیجتاً اتلاف مقادیر قابل توجهی از محصول شود.
دیگهای بخار امروزی بسیار پیچیدهتر و پیشرفتهتر از دیگهای سابقند. برخی از این پیشرفتها بدین قرارند: مشعلهایی که قابلیت انعطاف آنها برای تغییر نسبت سوخت و هوا بسیار زیاد است؛ سیستمهای کامپیوتری که سوخت و فشار و دما را به طور دقیق کنترل میکنند؛ اعمال کنترل بدون نیاز به دخالت انسان و با استفاده از یک سیستم مرکزی و کنترل همزمان چندین دیگ؛ و مشعلهایی که اکسیدهای نیتروژن (NOX) کمتری تولید میکنند.با پیشرفت فنآوری دیگهای بخار و تجهیزات جانبی آن، اهمیت آموزش تعمیر و نگهداری آنها نیز خیلی بیشتر شده است و تنها افراد کارآمد و ماهر میتوانند امر تعمیر و نگهداری دیگهای بخار امروزی را بر عهده گیرند. در نتیجه بسیاری از شرکتها سعی دارند که روشهای سابق تعمير و نگهداری را کنار گذاشته و با ارائه آموزشهای ضروری به پرسنل راهبری و نگهداری بیشتر به سیستم مدیریت تعمیر و نگهداری کامپیوتری و برنامهریزیشده متکی گردند که بر اساس آن افراد باید جداول از پیش تهیه شدهای را پر کنند. مثلاً مهندس راهبر باید هر روز دماسنجها و فشارسنجها را ملاحظه کند.

بازرسیهای منظم دیگ بخار
دیگهای بخار هر سال حداقل به یکبار بازرسی و تمیزکاری نیاز دارند. این بازرسی بسیار جامع بوده و دامنه وسیعی از آزمونها را شامل میشود؛ از موضوعات سادهای مثل آزمایش نشت تا بررسیهای پیچیدهتری مثل کیفیت احتراق در مشعل. چیزهایی که باید مورد بررسی قرار گیرند. از این قبیلند: وضعیت شیرها از نظر باز و بسته شدن چگونگی عملکرد احساسگرها (Sensors)؛ نشت داشتن یا نداشتن واشرها؛ میزان بودن کنترلکنندهها روی درجات مورد نظر کیفیت اجرهای نسوز و عنداللزوم تعویض آنها.

